<![CDATA[Utilization of Pulesari as medicinal plant is less optimal due to scarcity and less known techniques of cultivation. To increase production of plant propagation it can use plant tissue culture especially callus formation. Research purpose: study effect of BAP and 2,4 D and knowing most appropriate hormone concentration for induction of Pulesari callus. Research using MS basal media with combination BAP 1-4 ppm and 2,4 D 1-4 ppm. Explant used pulesari leaf. Results of this research shows that for three months showed treatment BAP + 2,4 D 4 ppm 1 ppm give fastest callus grow in 23 days after planting and highest amount of callus with surface area 3,4 cm . Treatment of BAP 3 ppm + 2,4 D 1 ppm, as well as 4 ppm BAP + 2,4 D 4 ppm produce green callus, treatment of BAP 1 ppm + 2,4 D 1 ppm showed a yellowish white color, treatment BAP 1 ppm + 2,4 D 2 ppm, 2 ppm BAP + 2,4 D 4 ppm, and BAP 3 ppm + 2,4 D 4 ppm produce white callus. Callus with crumb texture produced by treatment of BAP 1 ppm + 2,4 D 3 ppm, BAP 1 ppm + 2,4 D 4 ppm, BAP 3 ppm + 2,4 D 2 ppm and BAP 3 ppm + 2,4 D 3 ppm while compact callus treatment resulted by BAP 2 ppm + 2,4 D 2 ppm, BAP 2 ppm + 2,4 D 3 ppm, BAP 4 ppm + 2,4 D ppm and BAP 4 ppm + 2,4 D 3 ppm. Conclusion: BAP 4 ppm and 2,4 D 1 ppm accelerate callus grow. Best treatment is BAP 4 ppm+2,4D 1 ppm with hinghest amount of callus and fastest grow.Key-words: Pulesari, callus, BAP, 2,4 DINTISARIPemanfaatan Pulesari sebagai obat masih kurang optimal akibat kelangkaan dan kurang diketahui teknik budidayanya. Perlu perbanyakan secara kultur jaringan salah satunya dengan pembentukan kalus. Tujuan penelitian ini adalah untuk mengetahui pengaruh BAP dan 2,4 D serta konsentrasi paling tepat induksi kalus. Penelitian menggunakan media MS, kombinasi BAP 1-4 ppm dan 2,4 D 1-4 ppm. Eksplan menggunakan daun pulesari. Hasil penelitian menunjukkan bahwa selama tiga bulan, perlakuan BAP 4 ppm + 2,4 D 1 ppm menghasilkan pertumbuhan kalus paling cepat (23 (HST) dengan jumlah yang paling banyak dengan luas permukaan kalus 3,4 cm . Perlakuan BAP 3 ppm + 2,4 D 1 ppm, dan BAP 4 ppm + 2,4 D 4 ppm menghasilkan kalus hijau, perlakuan BAP 1 ppm + 2,4 D 1 ppm menunjukkan warna putih kekuningan, perlakuan BAP 1 ppm + 2,4 D 2 ppm, BAP 2 ppm + 2,4 D 4 ppm, BAP 3 ppm + 2,4 D 4 ppm menghasilkan kalus putih. Kalus bertekstur remah diperoleh pada perlakuan BAP 1 ppm + 2,4 D 3 ppm, BAP 1 ppm + 2,4 D 4 ppm, BAP 3 ppm + 2,4 D 2 ppm, dan BAP 3 ppm +2,4 D 3 ppm, kalus kompak dihasilkan perlakuan BAP 2 ppm + 2,4 D 2 ppm, BAP 2 ppm + 2,4 D ppm, BAP 4 ppm + 2,4 D 2 ppm, dan BAP 4 ppm + 2,4 D 3 ppm. Kesimpulan: BAP dan 2,4 D berpengaruh mempercepat pertumbuhan kalus. Perlakuan paling baik pada BAP 4 ppm dan 2,4 D 1 ppm dengan jumlah kalus terbanyak dan pertumbuhan tercepat.Kata kunci: Pulesari, Kalus, BAP, 2,4 D]]>
