تحکی٠و تک٠یل دیدگاه ا٠ا٠خ٠ینی (ره) در نقد حجیت ذاتی قطع

آهنگران, محمد رسول

Journal of Fiqh and Usul
سال. Û´Û³, شماره. Û±: شماره پیاپی Û¸Ã

یکی از مباحثی که در میان صاحب‌نظران علم اصول فقه، مسلّم انگاشته شده و چندان مورد مناقشه قرار نگرفته، مبحث حجیت ذاتی قطع است. یکی از معدود کسانی که با کمال دقت و توجه، این نظریه را به نقد کشیده‌اند مرحوم امام خمینی (ره) است که این تحقیق در پی تحکیم و تکمیل نقد ایشان است. در این راستا، نخست باید مراد از واژه‌ی «ذاتی» روشن و سپس معلوم گردد که «حجیت» به چه معنا است تا با مشخص شدن معنای قطع و تفاوت آن با علم، آشکار شود که انکار حجیت قطع به معنای منجزیت توسط ایشان، کاری پسندیده است. وانگهی، روشن شود که حجیت به معنای معذّریت نیز ذاتی قطع نیست؛ چرا که از امور جعلی و اعتباری است و به این ترتیب، عدم ذاتی بودن حجیت قطع، ثابت می‌شود. ضمن آن که اعتبار معذّریت از سوی عقلا، در حقیقت برای جهل صورت می‌گیرد و قطع در فرض اتحاد مصداقی با آن، این ویژگی را دارا خواهد بود و خود خصوصیتی برای معذّریّت ندارد.
کلیدواژه‌ها: حجت، حجیت، ذاتی، قطع، قطع طریقی، معذّریت، منجّزیت.