نقدی بر نظریه فقهی کفایت پنجاه سوگند توسط ٠دعی در قسا٠ه (٠بانی فقهی ٠اده ۳۷۷ لایحه قانون ٠جازات سال ۱۳۹۰)

حقیقت پور, حسین ( دانشجوی دکتری دانشگاه فردوسی ٠شهد)
فخلعی, محمد تقی ( دانشگاه فردوسی ٠شهد)
علی‌اکبری بابوکانی, احسان ( دانشگاه فردوسی ٠شهد)
ناصری مقدم, حسین ( دانشگاه فردوسی ٠شهد)

Journal of Fiqh and Usul
سال. Û´Û·, شماره. Û±: شماره پیاپی Û±Ã

قسامه یکی از ادله اثبات جرم قتل است که در صورت وجود لوث، قابل استناد خواهد بود. در شیوه‌ اجرای آن دو نظریه‌ عمده وجود دارد. به طور خلاصه نظریه نخست ادای پنجاه سوگند توسط پنجاه نفر را لازم می‌داند لکن نظریه دوم ادای‌‌ همان پنجاه سوگند را توسط شخص مدعی برای اثبات جرم کافی می‌پندارد. نظریه دوم فتوای مشهور و نظریه اول مضمون فتوایی نادر می‌باشد.
به موجب ماده ۲۴۸ قانون مجازات اسلامی مصوب ۱۳۷۰ نظریه مشهور حاکم بود لکن در سال ۸۱ -۱۳۸۰با اصلاح قانون مجازات اسلامی این حکم بر اساس فتوای مقام معظم رهبری نسخ گردید و قانون‌گذار برای اثبات قتل عمدی، سوگند ۵۰ نفر را بدون تکرار قسم، ضروری دانست. در قانون مجازات مصوب سال ۹۰ نیز همین مبنا حاکم است.
در این مقاله سعی شده است تا مبنای فقهی و حقوقی ماده ۳۷۷ قانون اصلاح شده، بررسی گردد. نگارنده معتقد است با توجه به برخی قرائن موجود در ادله، حتی اگر نظریه دوم مبانی محکمی داشته باشد، قسامه یک نهاد تعبدی محض نیست بلکه به نحو طریقیت منظور شارع بوده و در صورت لزوم، حاکم اسلامی می‌تواند کیفیت آن را تغییر دهد.