Claim Missing Document
Check
Articles

NUREKSAIN ANGGAH-UNGGUHING BASA BALI RING DRAMA PALAKARMA SANE KAKETUS SAKING KEMBANG RAMPE KASUSASTRAAN BALI ANYAR WEWIDANGAN II WARSA 1978 I Gusti Ayu Putu Budi Saraswati Pratiwi .; Ida Bagus Made Ludy Paryatna, S.S. .; Drs. Ida Bagus Sutresna,M.Si. .
Jurnal Pendidikan Bahasa Bali Undiksha Vol. 2 No. 1 (2015)
Publisher : Universitas Pendidikan Ganesha

Show Abstract | Download Original | Original Source | Check in Google Scholar | DOI: 10.23887/jpbb.v2i1.5126

Abstract

Tetilikan puniki matetujon nelatarang (1) soroh anggah-ungguhing basa Bali, (2) kaiwangan pangangge anggah-ungguhing basa Bali, lan (3) soroh rasa basa anggah-ungguhing basa Bali sane pinih makeh kaanggen ring bebaosan Drama Palakarma. Tetilikan puniki nganggen palihan tetilik deskriptif-kualitatif. Jejering ring tetilikan puniki inggih punika cakepan Drama Palakarma. Penandang tetilikan puniki inggih punika soroh, kaiwangan pangangge, lan soroh rasa basa anggah-ungguhing basa Bali sane pinih makeh kaanggen ring bebaosan Drama Palakarma. Pamupulan data nganggen metode studi pustaka lan metode dokumentasi. Pikolih tetilikan puniki nyantenang (1) soroh anggah-ungguhing basa Bali sane kaanggen ring bebaosan Drama Palakarma, minakadi basa alus, basa madia, basa andap, basa kasar, lan basa sane durung kasorohang. (2) kaiwangan pangangge anggah-ungguhing basa Bali sane kaanggen ring bebaosan Drama Palakarma, manut ring 8 unsur panganggen basa inggih punika latar, peserta tutur, tujuan tutur, topik tutur, nada tutur, bentuk tutur, norma tutur, lan jenis tutur. (3) soroh rasa basa anggah-ungguhing basa Bali sane pinih makeh kaanggen ring bebaosan Drama Palakarma, minakadi (1) basa andap akeh bebaosannyane 119 bebaosan, (2) basa alus akeh bebaosannyane 118 bebaosan, (3) basa kasar akeh bebaosannyane 83 bebaosan, (4) basa madia akeh bebaosannyane 31 bebaosan, lan (5) basa sane durung kasorohang akeh bebaosannyane 14 bebaosan. Tetilikan puniki prasida ngicenin uger-uger ritatkala makarya drama mabasa Bali. Kata Kunci : anggah-ungguhing basa Bali, cakepan Drama Palakarma This research intend to explain 1) kind of anggah-ungguhing basa Bali, 2) misapplication of anggah-ungguhing basa Bali, 3) kind of rasa basa anggah-ungguhing basa Bali that most using in Drama Palakarma. This research using descritif-kualitatif research program plan. Subject of this research is Drama Palakarma. Object of this research are kind of, misapplication , and kind of Balinese language level which used in Drama Palakarma. Collecting data using methods literature and methods of documentation. The results of such that research are, (1) kind of anggah-ungguhing basa Bali that used in Drama Palakarma are basa alus, basa madia, basa andap, basa kasar, and basa that still has not classified its kind. (2) improper use of anggah-ungguhing basa Bali that used in Drama Palakarma according from 8 elements of language user are setting and scene, participants, ends, act sequences, key, instrumentalities, norms, and genre. (3) kind of rasa anggah-ungguhin basa Bali that most using in Drama Palakarma are (1) basa andap amount 119, (2) basa alus amount 118, (3) basa kasar amount 83, (4) basa madia amount 31, and (5) amount of languange has not classified are 14. This research may provide guidance when conducting a conversation in everyday life.keyword : anggah-ungguhing basa Bali, Drama Palakarma
WANGUN INTRINSIK LAN AJI PANGAJAH-AJAHAN TATA LAKSANA RING SATUA BAWAK MABASA BALI WARSA 1975 Ni Made Ari Puja Astiti .; Ida Bagus Made Ludy Paryatna, S.S. .; Drs.I Gede Nurjaya,M.Pd .
Jurnal Pendidikan Bahasa Bali Undiksha Vol. 2 No. 1 (2015)
Publisher : Universitas Pendidikan Ganesha

Show Abstract | Download Original | Original Source | Check in Google Scholar | DOI: 10.23887/jpbb.v2i1.5405

Abstract

Tetilik puniki matetujon anggen nelatarang (1) wangun intrinsik ring buku Kasusastraan Bali (Satua Bawak Mabasa Bali) Warsa 1975 miwah (2) aji pangajah-ajahan tata laksana ring buku Kasusastraan Bali (Satua Bawak Mabasa Bali) Warsa 1975. Jejering ring tetilik puniki inggih punika buku Kasusastraan Bali (satua Bawak Mabasa Bali) Warsa 1975. Penandang ring tetilik puniki inggih punika nureksain wangun intrinsik lan aji pangajah-ajahan tata laksana. Tetilik puniki nganggen tetilikan deskriptif kualitatif lan pamupulan data nganggen kramaning studi pustaka lan kramaning dokumentasi. Data tureksa sane kaanggen inggih punika (1) identifikasi data, (2) reduksi data, (3) penyorohang data, (4) pangwedaran data, miwah (5) panyutetan. Pikolih ring tetilik puniki inggih punika, kapertama wangun intrinsik sane wenten ring buku Kasusastraan Bali (Satua Bawak Mabasa Bali) Warsa 1975 inggih punika murda, unteng, pragina miwah parisolahnyane, genah pengawi ring carita, lelintihan, latar/setting, bebaosan utawi basa basita, lan piteket. Kaping kalih aji pangajah-ajahan tata laksana sane wenten ring buku Kasusastraan Bali (Satua Bawak Mabasa Bali) Warsa 1975 inggih punika agama, arjawa, awiwahara, teleb makarya, seneng ngawi, meled uning, melanin negara, ngajinin jayanti, kumanyama, tresna ring katreptian, seneng ngawacen, urati ring palemahan, urati ring pawongan, lan swadarma.Kata Kunci : intrinsik, pangajah-ajahan tata laksana, cerpen This research aims to describe (1) intrinsic element in the book of Kasusastraan Bali (Satua Bawak Mabasa Bali) Warsa 1975 and (2) the value of character education on the book of Kasusastraan Bali (Satua Bawak Mabasa Bali) Warsa 1975. This research subject is the book Kasusastraan Bali (Satua Bawak Mabasa Bali) Warsa 1975. This research object is to analized intrinsic element and the value of character education. This research uses qualitative descriptive technique and method of data collection used is book study method and documentation method. Data analize method used who are (1) data identification (2) data reduction (3) data classification (4) data description, and (5) conclusion. The result of this study are, first intrinsic element in the book Kasusastraan Bali (Satua Bawak Mabasa Bali) Warsa 1975 are title, theme, character and characterization, point of view, plot, setting, style, and mandate. The second value of character education in the book Kasusastraan Bali (Satua Bawak Mabasa Bali) Warsa 1975 are religious, honest, tolerance, hard work, creativity, curiosity, passion nationality, recognize excellence, friendship, love peace, love reading, care for the environment, sosial care, and responsibilitykeyword : intrinsic, character education, short story
CAMPUR KODE BASA INDONESIA RING PANGAJAHAN BASA BALI KELAS V SD LAB UNDIKSHA Ni Kadek Wulan Adnyasari .; Ida Bagus Made Ludy Paryatna, S.S. .; Drs. Ida Bagus Sutresna,M.Si. .
Jurnal Pendidikan Bahasa Bali Undiksha Vol. 2 No. 1 (2015)
Publisher : Universitas Pendidikan Ganesha

Show Abstract | Download Original | Original Source | Check in Google Scholar | DOI: 10.23887/jpbb.v2i1.5406

Abstract

Tetilik puniki matetujon nlatarang indik (1) rupan campur kode basa Indonesia, lan (2) sane ngawinang penganggen campur kode basa Indonesia ring pangajahan basa Bali kelas V SD Lab Undiksha. Tetilik puniki nganggen palihan tetilik deskriptif kualitatif. Jejering tetilikan puniki inggih punika guru pangajahan basa Bali ring kelas V SD Lab Undiksha. Panandang tetilikan puniki inggih punika penganggen campur kode basa Indonesia ring pangajahan basa Bali ring kelas V SD Lab Undiksha. Pamupulang data nganggen kramaning pratiaksa, kramaning sadu wicara, lan kramaning dokumentasi. Pikolih ring tetilik puniki inggih punika (1) rupan campur kode ring pangajahan basa Bali kakepah dados kalih manut pawiwit basa sane kaambil inggih punika: kapolihang 117 campur kode ka tengah, miwah manut wangun kertha basanyane, minakadi: kapolihang 75 campur kode sajeroning wangun kruna wenten; kapolihang 36 campur kode sajeroning wangun frasa; miwah kapolihang 6 campur kode sajeroning wangun klausa. (2) sane ngawinang penganggen campur kode basa Indonesia ring pangajahan Basa Bali inggih punika: pariindikan saking pamaos, miwah pariindikan basa.Kata Kunci : campur kode, basa Indonesia, pangajahan This reseach aimed to describe (1) The form of code-mixing Indonesian, and (2) the causes of the usege code-mixing Indonesian in the teaching learning process of Balinese subject for grade V at Undiksha Lab Elementary School. This reseach used descriptive qualitative research design. The subjects of the reseach were grade V Balinese teachers at Undiksha Lab Elementary School. The object of research the using of the code-mixing Indonesian in the grade V Balinese class at Undiksha Lab Elementary School. The data collected through observation, interview and documentation methods. The results of the research are (1) the form of the code-mixing in the grade V Balinese class at grade V at Undiksha Lab Elementary School are divided into two language elements, that are 117 inside mixed codes, and grammatically based that are 75 word based code-mixing in the form of words, 36 code-mixing in shape phrases, and 6 code-mixing in the form of a clause. (2) The cause of the use of code-mixing in the Indonesian Bali language learning processes are: it comes from the speaker, and it comes from language.keyword : code-mixing, Indonesia language, the learning process
CAMPUR KODE BASA INDONESIA RING PANGAJAHAN BASA BALI KELAS V SD LAB UNDIKSHA Ni Kadek Wulan Adnyasari .; Ida Bagus Made Ludy Paryatna, S.S. .; Drs. Ida Bagus Sutresna,M.Si. .
Jurnal Pendidikan Bahasa Bali Undiksha Vol. 2 No. 1 (2015)
Publisher : Universitas Pendidikan Ganesha

Show Abstract | Download Original | Original Source | Check in Google Scholar | DOI: 10.23887/jpbb.v2i1.5407

Abstract

Tetilik puniki matetujon nlatarang indik (1) rupan campur kode basa Indonesia, lan (2) sane ngawinang penganggen campur kode basa Indonesia ring pangajahan basa Bali kelas V SD Lab Undiksha. Tetilik puniki nganggen palihan tetilik deskriptif kualitatif. Jejering tetilikan puniki inggih punika guru pangajahan basa Bali ring kelas V SD Lab Undiksha. Panandang tetilikan puniki inggih punika penganggen campur kode basa Indonesia ring pangajahan basa Bali ring kelas V SD Lab Undiksha. Pamupulang data nganggen kramaning pratiaksa, kramaning sadu wicara, lan kramaning dokumentasi. Pikolih ring tetilik puniki inggih punika (1) rupan campur kode ring pangajahan basa Bali kakepah dados kalih manut pawiwit basa sane kaambil inggih punika: kapolihang 117 campur kode ka tengah, miwah manut wangun kertha basanyane, minakadi: kapolihang 75 campur kode sajeroning wangun kruna wenten; kapolihang 36 campur kode sajeroning wangun frasa; miwah kapolihang 6 campur kode sajeroning wangun klausa. (2) sane ngawinang penganggen campur kode basa Indonesia ring pangajahan Basa Bali inggih punika: pariindikan saking pamaos, miwah pariindikan basa.Kata Kunci : campur kode, basa Indonesia, pangajahan This reseach aimed to describe (1) The form of code-mixing Indonesian, and (2) the causes of the usege code-mixing Indonesian in the teaching learning process of Balinese subject for grade V at Undiksha Lab Elementary School. This reseach used descriptive qualitative research design. The subjects of the reseach were grade V Balinese teachers at Undiksha Lab Elementary School. The object of research the using of the code-mixing Indonesian in the grade V Balinese class at Undiksha Lab Elementary School. The data collected through observation, interview and documentation methods. The results of the research are (1) the form of the code-mixing in the grade V Balinese class at grade V at Undiksha Lab Elementary School are divided into two language elements, that are 117 inside mixed codes, and grammatically based that are 75 word based code-mixing in the form of words, 36 code-mixing in shape phrases, and 6 code-mixing in the form of a clause. (2) The cause of the use of code-mixing in the Indonesian Bali language learning processes are: it comes from the speaker, and it comes from language.keyword : code-mixing, Indonesia language, the learning process
Dialek Bali Aga sane Kaanggen Sajeroning Mabasa Bali ring Desa Sidatapa, Kecamatan Banjar, Kabupaten Buleleng Dewa Ayu Putu Winda Suari .; Ida Bagus Made Ludy Paryatna, S.S. .; Drs.I Gede Nurjaya,M.Pd .
Jurnal Pendidikan Bahasa Bali Undiksha Vol. 2 No. 1 (2015)
Publisher : Universitas Pendidikan Ganesha

Show Abstract | Download Original | Original Source | Check in Google Scholar | DOI: 10.23887/jpbb.v2i1.5408

Abstract

Tetilik puniki matetujon nlatarang indik (1) awinan krama ring desa Sidatapa ngelestariang dialek Bali Aga, (2) kawentenan dialek Bali Aga kaanggen ring Desa Sidatapa, ring aab tanpa wates sekadi mangkin ,(3) basa sane sida kauningin olih krama desa Sidatapa tiosan ring dilek Bali Aga . Jejering tetilik puniki inggih punika krama desa Sidatapa, Kecamatan Banjar, Kabupaten Buleleng. Panandang tetilikanyane inggih punika kawentenan dialek Bali sane keaanggen ri sajeroning mabasa Bali. Tetilik puniki nganggen palihan tetilik deskriptif kualitatif. Ring tetilik puniki nganggen siki kramaning mupulang data inggih punika 1) kramaning dokumentasi. Data tureksa sane kaanggen minakadi: (1) transkrip data, (2) reduksi data, (3) penyajian data, (4) penyimpulan. Pikolih ring tetilik puniki inggih punika (1) sane ngawinang krama desa Sidetapa ngelestariang dialek bali Aga santukan: 1. wentenyane tetamian saking lelangit sane marupa lontar medaging sumpah mangda krama desa Sidatapa mabasa siki basa dialek Bali Aga, 2 santukan krama desa Sidatapa pacang tetep ngajegang dialek Bali Aga punika mangda tetep kasengguh desa Bali Aga, (2) kawentenan dialek Bali Aga ring aab aor tanpa wates sekadi mangkin kantun manggeh keanggen. Nike polih kacingak saking : 1 karinyane krama desa Sidatapa nganggen dialek Bali Aga ring pagubugan kulawarga, 2 taler karinyane dialek Bali Aga keaanggen ring ranah formal minakadi ring peparuman ring desa adat , (3) tiosan ring basa dialek Bali Aga krama ring desa Sidatapa taler uning indik basa sane lianan minakadi basa Bali Alus, basa Indonesia lan basa Inggris. Basa-basa punika keanggen ri tatkala wenten acara formal lan mabebaosan sareng krama lian desa. Nike matetujon sumangdena sang sane keajak mabebaosan kresep ri tatkala ke ajak mabebaosan. Kata Kunci : Dialek, Bali Aga This study aimed to describe (1) the reasons of Sidatapa villagers preserve Bali Aga dialect, (2) the existence of Bali Aga dialect in globalization era, (3) besides Bali Aga dialect, the villagers are able to speak other languages. The subject of this study was the villagers of Sidatapa village, Banjar sub-district, Buleleng district. The object of this study was the existence of Bali Aga dialect when they use Balinese language. This study was descriptive qualitative study. The method of data collection was documentation. The data were analyzed through (1) data transcription, (2) data reduction, (3) data display, and (4) conclusion. The finding shows (1) the villagers of Sidetapa use Bali Aga dialect because the existence of heritage namely lontar which mentions that the villagers of Sidatapa have to use Bali Aga dialect and they want to be known as Bali Aga village, (2) the existence of Bali Aga dialect in globalization era is preserved. This can be seen through the existence of Bali Aga dialect in family. In formal situation, Bali Aga dialect is utilized in society assembly. Besides Bali Aga dialect, the villagers of Sidatapa also use other languages such as Basa Bali Alus, Bahasa Indonesia, and English. Although the existence of various languages, the villagers preserve Bali Aga dialect. This is the identity of Sidatapa village as one of Bali Aga villages in Bali. keyword : Dialect, Bali Aga.
Tureksa Anggah-ungguhing Basa Ring Novel Ratna Tribanowati, Leak Soleh Solah Leak Pikardin I Made Sugianto I Made Wira Wartana .; Ida Bagus Made Ludy Paryatna, S.S. .; Dra. Sang Ayu Putu Sriasih,M.Pd .
Jurnal Pendidikan Bahasa Bali Undiksha Vol. 2 No. 1 (2015)
Publisher : Universitas Pendidikan Ganesha

Show Abstract | Download Original | Original Source | Check in Google Scholar | DOI: 10.23887/jpbb.v2i1.6172

Abstract

Penelitian ini bertujuan mendeskripsikan (1) jenis anggah-ungguhing bahasa Bali, (2) kesalahan anggah-ungguhing bahasa Bali, (3) jenis anggah-ungguhing bahasa Bali yang paling sering digunakan dalam novel Ratna Tribanowati Leak Soleh Solah Leak. Penelitian ini menggunakan metode penelitian deskriptif-kualitatif. Obyek penelitian dalam penelitian ini adalah novel Ratna Tribanowati Leak Soleh Solah Leak karangan I Made Sugianto. Subyek penelitian dalm penelitian ini adalah jenis anggah-ungguhing bahasa Bali, kesalahan anggah-ungguhing bahasa Bali, jenis anggah-ungguhing bahasa Bali yang paling sering digunakan dalam novel Ratna Tribanowati Leak Soleh Solah Leak. Teknik pengumpulan data dalam penelitian ini menggunakan metode dokumentasi dengan teknik baca, simak, dan catat. Hasil dari penelitian ini menunjukan (1) jenis anggah-ungguhing basa Bali yang digunakan dalam novel Ratna Tribanowati Leak Soleh Solah Leak, diantaranya bahasa halus, bahasa madia, bahasa andap, dan bahasa kasar. (2) kesalahan anggah-ungguhing basa Bali dalam novel Ratna Tribanowati Leak Soleh Solah Leak, menurut 8 unsur penggunaan bahasa yaitu latar, peserta tutur, tujuan tutur, topic tutur, nada tutur,bentuk tutur, norma tutur, dan jenis tutur. (3) jenis anggah-ungguhing basa yang paling sering digunakan dalam novel Ratna Tribanowati Leak Soleh, Solah Leak, diantaranya (1) bahasa andap banyaknya 433 paragraf, (2) bahasa madia banyaknnya 40 paragraf, (3) bahasa kasar banyaknya 19 paragraf, (4) bahasa alus banyaknya 13 paragraf. Penelitian ini dapat memberikan pedoman membuat novel bahasa Bali. Kata Kunci : anggah-ungguhing bahasa Bali dalam sebuah novel. This study aims to describe (1) the type of anggah-ungguhing Balinese language, (2) the error-ungguhing anggah Balinese language, (3) the type of anggah-ungguhing Balinese language most often used in novel Ratna Tribanowati Leak Soleh Solah Leak. This study uses descriptive qualitative research methods. Object of this research is the novel Ratna Tribanowati Leak Soleh Solah Leak essay I Made Sugianto. Preformance research subject of this study is the kind anggah-ungguhing Balinese language, error-ungguhing anggah Balinese language, type of anggah-ungguhing Balinese language is most often used in the novel Ratna Tribanowati Leak Soleh Solah Leak. Data collection techniques in this study using the technical documentation read, see, and record. Results from this study indicate (1) the type of anggah-ungguhing Bali bases used in the novel Ratna Tribanowati Leak Soleh Solah Leak, including subtle language, the language madia, andap language, and coarse language. (2) false anggah-ungguhing Bali bases novel Ratna Tribanowati Leak Soleh Solah Leak according to the 8 elements of language use that background, the participants said, the purpose of speech, speech topic, tone said, shapes speech, speech norms, and the type of speech. (3) types of anggah-ungguhing bases are most often used in the novel Ratna Tribanowati Leak Soleh Solah Leak, including (1) the language andap number of 433 paragraphs, (2) language madia number off 40 paragraph, (3) coarse language many 19 paragraphs, (4) language alus number of 13 paragraphs. This study can provide guidelines for making novel Balinese language. keyword : anggah-ungguhing Balinese language in a novel
GENDING-GENDING REGGAE BALI JONI AGUNG SESELEH SEMIOTIKA TETUJON IDUP MANUSA PAIKETANNYANE SARENG AJAH-AJAHAN PAWATEKAN Ida Bagus Putu Pidada Adi Putra .; Ida Bagus Putra Manik Aryana, S.S., M. .; Ida Bagus Made Ludy Paryatna, S.S. .
Jurnal Pendidikan Bahasa Bali Undiksha Vol. 2 No. 1 (2015)
Publisher : Universitas Pendidikan Ganesha

Show Abstract | Download Original | Original Source | Check in Google Scholar | DOI: 10.23887/jpbb.v2i1.6195

Abstract

Tetilikan puniki medue tetujon nlatarang indik (1) sistem tanda sane wenten ring album tembang reggae sane mamurda melalung olih Joni Agung, miwah (2) paiketan tetujon idup manusa sane wenten ring album melalung sareng ajah-ajahan pawatekan yening katilikin manut widya semiotika. Jejering saking tetilikan puniki inggih punika tembang reggae mabasa Bali sane wenten ring album melalung sane kakaryanin olih Joni Agung. Panandang saking tetilikan puniki inggih punika sistem tanda miwah paiketan tembang reggae mabasa Bali ring album melalung pakardin Joni Agung yening katilikin manut widya semiotika. Tetilikan puniki wantah nganggen palihan tetilik deskriptif kualitatif. Tetilikan puniki nganggen kalih kramaning mupulang data inggih punika kramaning sadu wicara, kramaning dokumentasi. Piranti sane kaangen mupulang data inggih punika kartu data lan pitaken sadu wicara. Data tureksa sane kaanggen minakadi: (1) milihin data (reduksi data), (2) nyorohang data, (3) ngawedarang data, (4) panyutetan. Pikolih ring tetilik puniki inggih punika (1) daging tembang reggae mabasa Bali ring album melalung pakardin Joni Agung wenten tigang soroh minakadi: sinopsis album melalung, sistem tanda, miwah biografi, (2) paiketan tetujon idup manusa sane wenten ring album melalung pakardin Joni Agung sareng ajah-ajahan pawatekan yening katilikin manut widya semiotika sane wenten wenten dasa tembang ring album melalung puniki minakadi: (1) hidup di gumine, (2) jani, (3) melalung, (4) paid bangkung, (5) nuutin jaman, (6) jero gede, (7) rare angon, (8) tresna sujati, (9) kuang kejokan, (10) sere panggang sere tunu. Kata Kunci : tembang reggae Joni Agung, semiotika This study aims to describe (1) system of signs contained in the album melalung works of Joni Agung and (2) relationship purpose of human life contained in the work of Joni Agung melalung album with character education when analyzed from Semiotics. The subjects of this study was speaking Bali reggae song contained in the album melalung work of Joni Agung. The object of this study is a system of signs and speak Balinese relationship reggae song on the album melalung when analyzed from semiotics. This study used a qualitative descriptive data analysis. In this study used two methods of data collection , the method of interviews and documentation. This research instrument in the form of a data card and interview questions. Analysis of the data used in this research is data reduction , data classification , data presentation , and inference. Results from this study are (1) Bali -language contents reggae song in the album of Joni Agung melalung work there are three types synopsis melalung album , a system of signs , and biographies. (2) Relationship purpose of human life contained in the work of Joni Agung melalung album with character education if analyzed from semiotics contained ten songs on the album that melalung (1) hidup di gumine, (2) jani, (3) melalung, (4) paid bangkung, (5) nuutin jaman, (6) jero gede, (7) rare angon, (8) tresna sujati, (9) kuang kejokan, (10) sere panggang sere tunu. keyword : reggae song Joni Agung , semiotics
Nureksain Wangun (Struktur) miwah Widang Sosiologi Kria Sastra ring Geguritan "Uwug Berangbang" Pakardin I Wayan Karda Ni Kade Wira Utari .; Prof. Dr. I Nengah Martha,M.Pd .; Ida Bagus Made Ludy Paryatna, S.S. .
Jurnal Pendidikan Bahasa Bali Undiksha Vol. 3 No. 1 (2016)
Publisher : Universitas Pendidikan Ganesha

Show Abstract | Download Original | Original Source | Check in Google Scholar | DOI: 10.23887/jpbb.v3i1.6988

Abstract

Tetilik puniki matetujon anggen nelatarang (1) tata wangun (struktur) miwah (2) widang sosiologi kria sastra ring geguritan “Uwug Berangbang” pakardin I Wayan Karda. Jejering ring tetilik puniki inggih punika marupa geguritan “Uwug Berangbang” pakardin I Wayan Karda lan Penandang ring tetilikan puniki inggih punika wangun miwah widang sosiologi kria sastra. Ring tetilik puniki nganggen tetilik deskriptif kualitatif lan mupulang datanyane kalaksanayang nganggen kramaning dokumentasi, kramaning pengutipan data saha kawewehin antuk sadu wicara. Data tureksa sane kaanggen inggih punika deskriptif kualitatif, pah-pahannyane (1) mupulang data, (2) reduksi data, (3) sane katur lan (4) tetingkesan data. Pikolih (1) wangun (struktur) sane wenten ring geguritan “Uwug Berangbang” inggih punika murda (judul), unteng (tema), lelintihan (desa, kala, patra), genah (latar), pragina (tokoh), genah sang pengawi (sudut pandang), piteket (amanat), paribasa (gaya bahasa). (2) Widang sosiologi kria sastra sane wenten ring geguritan “Uwug Berangbang” pakardin I Wayan Karda inggih punika; srada, parilaksana, tradisi mayadnya, lan pabesen/tetujon maurip. Cutetnyane geguritan Uwug Berangbang puniki sampun kawangun olih wangun sane jangkep tur widang sosiologi kria sastra sane kapanggihin mapaiketan sareng kawentenan lan parilaksana masimakrama. Saking tetilik puniki kaaptiang para krama Bali prasida ngalestariang budaya lan kria sastra Bali utaminyane geguritan, majeng sang pangwacen kaaptiang prasida ngicenin paweweh kaweruhan indik wangun kria sastra miwah widang sosiologi kria sastra sane wenten ring Geguritan Uwug Berangbang pakardin I Wayan Karda lan majeng panilik sane lianan mangda prasida nadosang tetilikan puniki pinaka pratiwimba utawi kaanggen panyanding rikala makarya tetilikan sane kantun mapaiketan sareng tetilikan puniki.Kata Kunci : geguritan, sosiologi sastra, wangun This research is aim to describe (1) structure and (2) sociology aspect of literature work from geguritan “Uwug Berangbang” by I Wayan Karda. The subject of this research is geguritan “Uwug Berangbang” by I WayanKarda and the object of this research is structure and sociology aspect of literature work. This is a descriptive qualitative research and the data was collected by using documentation method, citation method and interview. The data analysis used in this research is descriptive qualitative, which are (1) data collection, (2) data reduction, (3) data classification, and (4) data conclusion. (1) The intrinsic structure of geguritan “Uwug Berangbang” are title, theme, plot, background, character, view of point, moral value and language style. (2) Sociology aspect of literature work which contain in geguritan “Uwug Berangbang” by I Wayan Karda are belief, behaviour, tradition of doing yadnya, and moral value. In short, gegurita n“Uwug Berangbang” already contain a complete structure and the sociology aspect of literature work which is found is related with situation and behaviour in the society. From this research is expected that Balinese people can conserve the culture and Balinese literature work especially gegeuritan. This research is expected can improve the knowledge of the readers about the structure of literature work and sociology aspect of literature work which is contain in geguritan “Uwug Berangbang” by I Wayan Karda. This research also expected can be an example to the other researcher which conducts the related research.keyword : Geguritan, sociology aspect, Structure
NUREKSAIN SESURATAN PASANG AKSARA BALI RING SAJERONING PAPAN WASTA SANE WENTEN RING SD SE-KECAMATAN JEMBRANA Mei Aryantini Ni Luh Putu .; Dra. Made Sri Indriani, M.Hum. .; Ida Bagus Made Ludy Paryatna, S.S. .
Jurnal Pendidikan Bahasa Bali Undiksha Vol. 3 No. 1 (2016)
Publisher : Universitas Pendidikan Ganesha

Show Abstract | Download Original | Original Source | Check in Google Scholar | DOI: 10.23887/jpbb.v3i1.6989

Abstract

Tetilik puniki matetujon nlatarang indik (1) sukating aksara Bali, (2) kaiwangan lan sesuratan pasang aksara Bali sane patut miwah (3) kawentenan ringkesan ring papan wasta SD Se-Kecamatan Jembrana. Jejering tetilik inggih punika papan wasta SD se-Kecamatan Jembrana. Panandang tetilikannyane inggih punika sukating aksara Bali lan pasang aksara Bali. Tetilik puniki nganggen palihan tetilik deskriptifkualitatiflan nganggen kramaning pratiaksa miwah kramaning dokumentasi. Data tureksa sane kaanggen minakadi: (1) data sane kajudi, (2) data sane katur lan (3) tetingkesan. Pikolih ring tetilikan puniki (1) sukating aksara Bali ring papan wasta kantun wenten sesuratan aksara Bali sane nenten nginutin sukat/sukating aksara Bali minakadi: ulu, pepet, surang, taleng/taling, tedong, suku, bisah, adeg-adeg, gantungan ta, gantungan da, gantungan ja, gantungan ka, suku kembung, guwung lan carik siki miwah carik kalih. (2) kaiwangan lan sesuratan pasang aksara Bali sane patut ring sesuratan papan kantun akeh kapanggihin kaiwangan ri sajeroning nyurat kruna miwah lengkara yening selehin nginutin pasang aksara Bali taler sampun wenten sesuratan sane nginutin pasang aksara Bali lan (3) kawentenan ringkesan ring papan wasta SD Se-Kecamatan Jembrana kantun kapanggihin sesuratan ringkesan puniki yening selehin wenten sane durung nginutin pasang aksara Bali. Tetilik puniki nyantenang kantun akeh pabinayan indik sukating aksara Bali miwah pasang aksara Bali. Saking tetilik puniki kaaptiang parajana Bali sayan urati indik kawentenan sesuratan pasang aksara Bali lan majeng ring panilik lianan mangda nincapang malih indik tetilikan sane mapaiketan sareng sesuratan Pasang Aksara Bali ring papan wasta.Kata Kunci : pasang aksara, papan wasta, sukating This research was aimed at describing (1) the font size of Balinese letters used in Balinese writing, (2) the errors in the Balinese writing of name sign and (3) the abbreviations that occur in the name sign of elementary schools in Jembrana Regency. This study used descriptive qualitative design. The subject of this research was the name sign of elementary schools in Jembrana Regency. Meanwhile, the object of this research was the font size of Balinese letter used. This study was designed as descriptive qualitative research and the data collection process was conducted by using observation and documentation method. The data analysis method used was descriptive qualitative method with some phases: (1) data identification, (2) data presentation (3) conclusion. The result of this research showed that (1) there were still some Balinese letters used in the Balinese writing of the name sign of elementary school in Jembrana Regency that did not follow the rule of Balinese letters writing, namely sukating aksara Bali such as: ulu, pepet, surang, taleng/taling, tedong, suku, bisah, adeg-adeg, gantungan ta, gantungan da, gantungan ja, gantungan ka, suku kembung, guwung, carik siki and carik kalih., (2) there were still some errors that occurred in the Balinese writing of name sign of elementary school in Jembrana in terms of words and sentences errors if analyzed using Balinese letters writing rules and (3) there were still some errors in abbreviation writings in the name sign of elementary schools in Jembrana Regency if analyzed by using Balinese letters writing rules. This research is expected to be able to make Balinese people pay more attention on Balinese letter writing in the name signs of any institutions and it is expected that this research will be followed by other researches regarding Balinese letter writing in name signs.keyword : letters, name signs, font size
ANGGAH-UNGGUHING BASA BALI RING PARUMAN DADIA PASEK GELGEL, DESA ADAT PENGLATAN, KECAMATAN BULELENG, KABUPATEN BULELENG Widiari Luh .; Dra. Made Sri Indriani, M.Hum. .; Ida Bagus Made Ludy Paryatna, S.S. .
Jurnal Pendidikan Bahasa Bali Undiksha Vol. 3 No. 1 (2016)
Publisher : Universitas Pendidikan Ganesha

Show Abstract | Download Original | Original Source | Check in Google Scholar | DOI: 10.23887/jpbb.v3i1.6990

Abstract

Tetilik puniki matetujon nlatarang indik (1) kawentenan anggah-ungguhing basa Bali ring paruman Dadia Pasek Gelgel Desa Adat Penglatan (2) sane ngawinang anggah-ungguhing basa Bali kaanggen ring paruman Dadia Pasek Gelgel, (3) rasa basa sane akeh kaanggen olih krama Dadia Pasek Gelgel. Jejering tetilik puniki inggih punika Krama Dadia Pasek Gelgel Desa Adat Penglatan. Panandang tetiliknyane inggih punika kawentenan anggah-ungguhing basa Bali, sane mawinan wentennyane anggah-ungguhing basa Bali lan rasa basa sane akeh kaanggen rikala paruman ring Dadia Pasek Gelgel. Tetilik puniki nganggen palihan tetilik deskriptif kualitatif. Ring tetilik puniki nganggen tetiga kramaning mupulang data inggih punika: 1) kramaning pratiaksa, 2) kramaning saduwicara, 3) kramaning dokumentasi lan suara basa. Data tureksa sane kanggen minakadi: 1) Data sane Kajudi, 2) Data sane Katur, 3) Tetingkesan. Pikolih ring tetilik puniki inggih punika (1) kawentenan anggah-ungguhing basa Bali ring paruman Dadia Pasek Gelgel, inggih punika: basa Bali Alus Sor, basa Bali Alus Mider, basa Bali Madia, basa Bali Andap miwah basa Bali Campur. (2) pakrana sane ngawinang anggah-ungguhing basa Bali kaanggen ring Paruman Dadia Pasek Gelgel, inggih punika: 8 unsur sane patut kauratiang, minakadi, genah lan galah, pamilet tutur, tetujon bebaosan, unteng bebaosan, nada bebaosan, piranti bebaosan, norma bebaosan lan wentuk bebaosan. (3) rasa basa sane pinih akeh kaanggen olih krama Dadia Pasek Gelgel ri kala paruman inggih punika basa Bali Madia sane akeh bebaosannyane 12 utawi 42,9 %. Panilik ngaptiang mangda panilik sane tiosan prasida nglanturang tetilik puniki lan prasida ngrajegang basa Bali druene.Kata Kunci : anggah-ungguhing basa Bali, paruman. This study has the objective describes (1) the state of grammar Bali in Paruman Dadia Pasek Gelgel Village People Penglatan (2) which causes the grammar Bali language used in Paruman Dadia Pasek Gelgel, (3) the language most widely used by people Dadia Pasek Gelgel , The subject of this research is Dadia Pasek Gelgel Penglatan Village. Object of research is a state grammar Bali language, which led to their grammar Pasek Bali in Paruman Dadia Gelgel and flavor bases are most widely used in Paruman Dadia Gelgel Pasek. This research uses descriptive qualitative research. In this study using three methods of data collection, namely 1) the method of observation, 2) interviews, 3) the method of documentation and the sound of the language. Analysis of the data used, such as 1) Data identification, 2) Data classification, 3) Conclusion. The results of this research were 1) the state of governance in the Balinese language Paruman Pasek Gelgel Dadia Village People Penglatan is Bahasa Bali Alus Low (ASO), Bahasa Bali Alus Mider, Alus Bali English Medium (Madia), English and Bahasa Bali Bali Andap Mix. 2) which causes the system Balinese language used in Paruman Dadia Pasek Gelgel are eight elements that must be considered, such as the place and time, participants, objectives, topics, notes, instruments, norms and forms of speech. 3) the language most widely used by people Dadia Pasek Gelgel when Paruman is Bahasa Bali Alus Average amount percakapannyane 12 or 42.9%. Researchers hope that other researchers can continue this study and in order to preserve our Balinese languagekeyword : grammar Balil language, paruman
Co-Authors ., I Gst A Kd Yulandari ., I Putu Agus Erman Pradnyana ., I Putu Dirga ., Ida Ayu Sri Maharthini ., Kadek Jara Merani ., Mei Aryantini Ni Luh Putu ., Ni Kade Wira Utari ., Ni Komang Indah ., Ni Putu Melda Andini ., Putu Agus Dody Andriawan ., Widiari Luh Arimbawa Arya, Kadek Dewa Ayu Putu Winda Suari . Dewa Ayu Putu Winda Suari ., Dewa Ayu Putu Winda Suari Drs. I Nyoman Merdhana, M.Pd . Gde Artawan Gede Budi Sumerta Gst. Made Juni Astini I GEDE EKAYASA . I Gede Nurjaya I Gst A Kd Yulandari . I GUSTI AYU MADE PERMATA DEWI . I Gusti Ayu Putu Budi Saraswati Pratiwi . I Gusti Ayu Putu Budi Saraswati Pratiwi ., I Gusti Ayu Putu Budi Saraswati Pratiwi I Ketut Paramarta I KOMANG TENGAH . I Made Surianta . I Made Wira Wartana . I Made Wira Wartana ., I Made Wira Wartana I Nengah Martha I Putu Agus Erman Pradnyana . I PUTU DEDHY ESAMIARSA . I Putu Dirga . I WAYAN SUARDIKA . Ida Ayu Putu Intan Wahyuni Ida Ayu Putu Purnami Ida Ayu Sri Maharthini . Ida Bagus Putra Manik Aryana Ida Bagus Putrayasa Ida Bagus Putu Pidada Adi Putra . Ida Bagus Putu Pidada Adi Putra ., Ida Bagus Putu Pidada Adi Putra Ida Bagus Sutresna Juni Astini, Gst. Made Kadek Arimbawa Arya Kadek Dessy Ratna Dewi . Kadek Jara Merani . Kadek Warniasih M.Cs S.Kom I Made Agus Wirawan . M.Pd Drs. I Nyoman Merdhana . M.Pd S.S. Ida Bagus Rai . Made Sri Indriani Mei Aryantini Ni Luh Putu . Ni Kade Wira Utari . Ni Kadek Wulan Adnyasari . Ni Kadek Wulan Adnyasari ., Ni Kadek Wulan Adnyasari Ni Komang Indah . Ni Made Ari Puja Astiti . Ni Made Ari Puja Astiti ., Ni Made Ari Puja Astiti NI PUTU LITA SARI . Ni Putu Melda Andini . Prof. Dr. I Nengah Suandi,M.Hum . Putu Agus Dody Andriawan . Putu Dewi Merlyna Yuda Pramesti Putu Riastari Riastari, Putu S.S. M.Pd Ida Ayu Sukma Wirani . Sang Ayu Putu Sriasih Sumerta, Gede Budi Widiari Luh .